Follow me

RSS feed


2019   2018   2017   2016   2015   2014   2013   2012   2011   2010   2009   2008   2007   2006  

Welcome /  Blog


2019-03-doc2 No-action clause in Brazil Oi case

Since 2016, Brazilian telecom group Oi’s restructuring has led to several court proceedings in the Netherlands. The District Court in Amsterdam decided one issue in March 2018, in a conflict between Cayman Islands-incorporated Capricon Capital (Capricorn) and two Dutch financial vehicles, Portugal Telecom International Finance (PTIF) and Oi Brasil Holdings Co-operative (Finco) - both part of the Oi group and full daughters of Oi SA.
The central question in this proceeding was whether Capricorn’s claims, based on a no-action clause, could be filed by Capricorn as an individual noteholder or whether this right was exclusively reserved for the Trustee (T.I.M. B.V). From 2005 to 2013, PTIF issued seven series of bonds worth a total of €3.4 billion, under a €7.5 billion bond issuance program  (PTIF Bonds). The PTIF Bonds are unsecured, but guaranteed by Oi SA.
In the corresponding trust deed, which includes a no-action clause and is governed by English law, Citicorp Trustee Company Limited was appointed as trustee. Part of the no-action provision said: “Only the Trustee may enforce the provisions of these presents. No Noteholder, Receiptholder or Couponholder shall be entitled … to proceed directly against the Issuer or the Guarantor to enforce the performance of any of the provisions of these presents unless the Trustee having become bound as aforesaid to take proceedings fails to do so within a reasonable period and such failure is continuing”.

In June 2015, PTIF lent €4.1 billion to FinCo with a term expiring on 2 June 2016 (the Finco loan). FinCo used the proceeds of the Finco loan to provide funds to Oi SA and other companies in the group. The term of the Finco loan was then extended by argeement, but in November 2015 Capricorn, as holder of the PTIF bonds, objected and demanded that the Finco loan be repaid as soon as possible, and no later than the original repayment date. On 24 December 2015, Capricorn annulled the Finco loan with an out of court action (‘buitengerechtelijk’) under Article 3:45 of the Dutch Civil Code, arguing  that the transaction was detrimental to the creditors. By the end of the year, €3.9 billion was outstanding under the Finco loan.
Stripped from many details, the first question to consider is that of admissibility. Is Capricorn a bondholder and therefore a creditor of PTIF? This has to be seen against the general background of the global trade in bonds, where global notes are usually held by a central institute. Individual bondholders then have only indirect rights, such as a balance on a securities account, with institutions that are affiliated directly or indirectly with the central institute. In a well-known case in the Netherlands dealing with New York law-govered bonds in 2003, the Supreme Court of the Netherlands determined that beneficial holders - thus only indirectly entitled - were authorized to exercise voting rights attached to the bonds, and not the legal owner (which was in this case the trustee through whose intermediary the bonds were issued). The beneficial holders could also be considered the economic owners and who had exercised the right to vote in a Chapter 11 procedure before the US Bankruptcy Court in New York, which was closely connected to the suspension of payment proceedings in Amsterdam. In the Dutch case, under the Netherlands Bankruptcy Act, the beneficial holders had to be treated in the same way as creditors, from a point of view of justice and efficiency (author’s italics). In this case, the Supreme Court concluded that they should be entitled to exercise the right to vote.
As a background to the case at hand, Capricorn filed securities settlement statements showing that it holds a PTIF Bond balance with Goldman Sachs, which in turn holds a PTIF Bond balance with the Euroclear Bank central institute. The former directors argued that Capricorn was not a creditor, or that it had not demonstrated that it was a creditor, but they did not put forward any grounds to rebut the authenticity or correctness of the custody account statements, according to the Amsterdam court. On that basis, the court concluded that Capricorn was a bondholder and thus a creditor of PTIF.

The next question forms the main course for this legal dinner: whether the no-action clause in the trust deed deprives individual bondholders of the power to act independently against PTIF, FinCo and their parent company and former directors. This is a question of the interpretation of the no-action clause. In general, the primary purpose of a no-action clause is to protect the issuer, and the other creditors of the issuer, from a proliferation of individual bondholder actions and exposures. The no-action clause also serves the interests of co-bondholders, because they can be disadvantaged by the individual actions of another bondholder that are at odds with their interests. One sees, that through bondholder meetings with predetermined quorums, voting percentages and other requirements, bondholders are expected to come to a common position (usually per separate series of bonds) through the trustee. But does a no-action clause also cover non-contractual obligations related to the bonds? The purpose of such a clause is to prevent widespread, uncoordinated invidivual actions, potentially all over the globe. An individual bondholder that is voted down in a noteholder meeting is in principle bound by the decision taken. This risk is inherent in being a bondholder with insufficient votes and is generally described in the risk factors in the prospectus, which was the case here.
In the Capricorn case, English law was chosen for both the trust and all the non-contractual obligations arising from or in connection with the trust. Such a choice of law should in principle be recognised by the Dutch judge on the basis of the Rome I and II Regulations. The court, however, went directly to the interpretation of a no-action clause under English law, by considering the directors’ view that Capricorn’s claims on the basis of the no-action clause could not be filed by Capricorn as an individual noteholder, but only by the trustee. Whether this position is correct, the court argues, must be answered by interpreting the provisions in the trust deed. The court went on to consider: “This interpretaton must be made on the basis of the rules for interpretation under of the English law applicable to the Trust Deed” and the court cited the 2008 case of Elektrim SA v Vivendi Holdings 1 Corp, in which the Court of Appeal of England and Wales ruled on the explanation of a no-action clause in a trust.

It is rather uncommon for a Dutch court to cite a “foreign” judgment. Did the court ask for expert advice, or did one of the parties provide this information? The latter seems more likely. In light of the Dutch case law to ajudicate “from a point of view of justice and efficiency”, the court’s decision to include non-contractual claims under the no-action clause should, however. not come as a surprise.
In the case at hand, Capricorn stated that the Finco loan is detrimental and should be subject to an actio pauliana – where a creditor’s recovery is predjudiced by a legal act between the debtor and a third party, the legal act can be annulled. Under Dutch law this argument requires quite some evidence. The most important requirements are that (i) the debtor must have performed without an obligation, (ii) he knew or ought to know that prejudice to one or more creditors would result from the performance of the legal act, and (iii) there is a causal relationship between the act of performance and the prejudice. Both prejudice and the element of knowledge are the toughest ones to prove. The case is set to be settled next summer, with a likely appeal on the actio pauliana application set to follow.
Dutch rules for private international law say that whether Capricorn has a right of action or not is a question that must be answered according to national procedural law, under Article 10:3 of the Dutch Civil Code. Now that the court has ruled that the claim rights that Capricorn instituted in these proceedings fall under the no-action clause and are therefore to be allocated to the trustee and not to individual noteholders, Capricorn has no right of action (no ‘ius agendi’). The court not only uses English law, but also Latin designations! The no-action clause is seen in its full effective function in that it prevents individual, uncoordinated actions in many jurisdictions.

District Court Amsterdam 12 March 2018, ECLI:NL:RBAMS:2018:2799

Netherlands Supreme Court 26 August 26, NJ 2004/549 (United Pan-Europe Communications N.V.)

Elektrim SA v Vivendi Holdings 1 Corp [2008] EWCA Civ 1178 (24 October 2008)

This is a slightly adapted version of a regular column Bob Wessels is writing for Global Restructuring Review (GRR) on the topic of cross-border restructuring and insolvency in a European context. GRR is a subscription-only publication, but here is a link to the full piece, which appeared in GRR November 2018. See

2019-03--doc1 PhD Workshop European/International insolvency law

A foundation, carrying my name ('Stichting Bob Wessels Insolvency Law Collection') is a Dutch incorporated legal person. It was founded in August 2016, at my initiative, a few years after my retirement for the Leiden University. The Foundation has acquired the larger part of my private collection of books and other media in the field of national and international insolvency law (the ‘library’) and it aims to secure, maintain and expand this collection for the future, provide access to it by national and international students and researchers and to organize related activities for a broad, general public. The Foundation is managed by a board, consisting of five law professors, prof. Matthias Haentjens and prof. Reinout Vriesendorp (acting as Chairman and secretary/treasury respectively, both of Leiden University), prof. Eric Dirix (Belgium), Dr Paul Omar (England) (succeeding prof. Ian F. Fletcher who sadly passed away in July 2018) and prof. Stephan Madaus (Germany). The collection was  officially opended by the dean of the Law faculty, Joanne van der Leun, in January 2018, see The Foundation’s main goal is to provide access to the library as well as maintaining and safekeeping of the library. For this reason it concluded an agreement regarding custody and management of a substantial part of this unique collection with Leiden University. One of the foundations' activities is to organise an annual PhD-Workshop. A call for expressions of interest (via several channels; I posted it on resulted in no less than 25 submission from PhD students from 12 countries, 10 from the EU, one from Russia, one from China. Last Thursday 28 February and Friday 1 March a workshop was organisad where 8 PhD students could present each for 30 minutes their research, followed by vivid discussions. Around 20 participans also got acquited to the research sujects of several other PhD's, presenting these in posters. The board, evidently also present, elected the nr 1 presentation and I, invited as patron for the meeting, was invited to present the award, a 500 euro cheque, to the candidate that the Board had chosen. It is Lydia Tsioli, from King's College Londen, having presented and discussed a part of her PhD topic 'The viability test in European debt restructuring'. I understood that the board of the foundations aims to publish a call for papers in September 2019, for a PhD-workshop to be organised early March 2020.

2019-02-doc10 Compendium van het Nederlands faillissementsrecht

In het najaar van 2018 verscheen ‘Compendium van het Nederlands faillissementsrecht’ van de hand van prof. R.M. Wibier. In 12 kloeke hoofdstukken wordt het onderwerp systematisch en vrij uitvoerig doorgenomen. Ook de surseance van betaling komt aan bod, niet echter de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. De titel van het boek is dus niet helder. Bij de term ‘compendium’, denk ik altijd aan een wat vlakke, schetsmatige behandeling (voor de niet zo jongeren: niveau Klapper Stein). Accuraat tot in het detail, met uitvoerige verwijzingen naar wet en rechtspraak en het summier weergeven van dwarsverbonden. Voor een leerboek (dat wil Wibier bieden) is dat het minimale wat nodig is. Het boek beoogt ‘een kapstok’ te bieden opdat de student na bestudering van de belangrijkste faillissementsrechtelijke leerstukken zelf zijn weg in het insolventierecht kan vinden. Die leerstukken zijn: de faillietverklaring, de hoofdrolspelers en hun bevoegdheden, de boedel, fixatie van het vermogen, het vervolgen van aanspraken door en tegen de failliet, overeenkomst en faillissement, afwikkeling van de boedel (in dit hoofdstuk zijn ook ondergebracht de boedelschulden, zekerheidsrechten en de afkoelingsperiode), het akkoord, (bestuursders)aansprakelijkheid, pauliana en verrekening. Het boek is vooral goederenrechtelijk georienteerd (o.m. beschikken over voorwaardelijk eigendom, bancaire betaalverkeer, inclusief varpanding van vorderingen, levering in de context van art. 35 en derdenbescherming, financiëlezekerheidovereenkomst). Bij het leggen van deze accenten laat de auteur van zijn praktijkervaring in de insolventie- en herstructureringspraktijk blijken.
Wibier vindt zelf dat het boek het best uit de verf komt als studieboek, naast de te volgen colleges. Ik vermoed dat ook de collegezaal en inhouse-cusussen aan de wieg van het compendium hebben gestaan, omdat bijvoorbeeld jurisprudentie uitvoerig aan bod komt, met letterlijke aanhaling van kernoverwegingen. Dat is erg nuttig, omdat veel faillissementsrecht rechtersrecht is. In het algemeen blijven literatuurverwijzingen achterwege. Het internationale insolventierecht blijft nagenoeg geheel buiten beschouwing, met uitzondering van enkele pagina’s over in het bijzonder de internationale jurisdictie op basis van de (herijkte) Insolventieverordening en de nagenoeg letterlijke weergave van art. 203-205. Dat is jammer (mijn stokpaard), omdat de Europese insolventieverordening diverse voorbeelden kent van creeping harmonisation, onderwerpen die nu reeds geunificeerd in de lidstaten geregeld zijn. Ik denk aan art. 10(2) (insolventie verkoper en eigendomsvoorbehoud, art. 36 (recht om een toezegging te doen om een secundaire procedure te vermijden) of art. 41-44 (in grensoverschrijdende gevallen zijn ‘insolventiefunctionarissen’ en rechters verplicht te communiceren en samen. Dat is ook keihard ‘Nederlands’ insolventierecht, alleen de herkomst verschilt.
De herijkingsmissie van de wetgever krijgt ook amper aandacht, wel kleine stukjes pre-pack en de komende EU richtlijn inzake herstructurering. Voor een leerboek in de bachelorfase lijkt me dat meer dan voldoende: de kern van het faillissementsrecht is de basis en dat vinden – herinner ik me – beginnende studenten al lastig genoeg. Voor de rechtspraktijk dient het boek als beredeneerd compendium van wetgeving en rechtspraak. Het is een uitvoerige gids voor hen die zich binnen de studie of voor een beroep het faillissementsrecht eigen moeten maken. Iets snel opzoeken lukt goed aan de hand van uitvoerige registers op wetsartikelen, rechtspraak en trefwoorden.
Wibier acht het boek ook geschikt voor de masterfase. Hier heb ik twijfels. In de masterfase is er ruimte voor meer verdieping en verbreding, voor discussie met verschenen literatuur en nadenken over uitgangspunten van het insolventierecht. Wibier laat zich hier niet zo vaak over uit (ik zag op p. 99: ‘Schulden moeten worden betaald. Die morele overtuiging leeft sterk in de huidige maatschappij …’). Dit lijkt me nu echt voor studenten een mooie aanzet voor een discussie over de wenselijkheid en noodzaak van de schuldsaneringsregeling (en de positie van studieschulden, vergelijk art. 299a!), en de vraag ‘... als er een regeling nodig is, welke onderwerpen dienen daarin een plaats te krijgen?'
De huidige behandeling maakt het boek voor de universitaire masterfase minder geschikt; het biedt te weinig – voor de masterstudent – als basis voor het doordenken van uitdagende, soms complexe vraagstukken. De auteur heeft daarvoor, zoals we weten, tijdschriftartikelen als kanaal gekozen. Hoe dit zij, afsluitend: een bruikbaar boek als deugdelijke introductie en een kundig naslagwerk voor praktijkjuristen.
R.M. Wibier, Compendium van het Nederlands faillissementsrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2018. ISBN 9789013147599


NB: dit boek heb ik van de uitgever kosteloos ontvangen met het verzoek om het aan te kondigen of te bespeken op mijn blog op

2019-02-doc9 Vier pauliana's?

Zie mijn uitnodiging opgenomen in dit blog ( om reacties/commentaar op mijn conceptteksten voor Wessels Insolventierecht III, 5e druk, te sturen naar: Gelieve dit te doen voor 15 maart 2019. Nu het volgende onderwerp:


3020 Varianten op de pauliana. De actio pauliana heeft diepgaande rechtshistorische wortels. Behalve de gewone pauliana en de faillissementspauliana komen in de wetgeving enkele varianten voor, die de naam en ten dele de strekking gemeen hebben, zoals: procespauliana (art. 31), beslagpauliana (art. 737 Rv) en bestuurderspauliana (art. 2:138/248 BW). Met ingang van 2019 is daar een bijzondere fiscale begunstigings-pauliana bijgekomen.

3021 Historie. De Romeinen kenden als anti-benadelingsactie ten gunste van een crediteur reeds de zogenoemde actio pauliana (of: fraus creditorum). Zie Van Oven (1948), p. 361 e.v. Vergelijk Rb. ’s-Gravenhage (sector kanton locatie Leiden) 29 juni 2005, JOR 2005/253, die een beslissing geeft in een geval waarin een wederpartij uitgaat ‘… van een onjuiste rechtsopvatting c.q. van onbekendheid met de (toch al uit het Romeinse recht stammende en dus meer dan 2000! jaar bestaande) z.g. actio Pauliana’. Aangezien hier te lande thans een rechtsvordering (actie) tot nietigverklaring niet noodzakelijk is, is de naam ‘pauliana’ eigenlijk niet passend meer. Zie Ankum, diss. (1962). Niettemin sluit ik aan bij het gebruik om de rechtsmiddelen die onze wet geeft om hetzelfde doel te bereiken, aan te duiden met – gewone – pauliana (art. 3:45 e.v. BW) en faillissementspauliana (art. 42 e.v.).
Literatuur. Een uitvoerige opgave van oudere negentiende-eeuwse rechtspraak en literatuur komt voor in het bijvoegsel van W 12 876. Zie over de gewone pauliana (art. 3:45 e.v. BW) en haar voorganger (art. 1377 BW (oud)) in het bijzonder Ankum (1962); Hijma, diss. (1988), p. 227 e.v.; Mellema-Kranenburg (1996); Asser/Sieburgh 6-III* 20180/586 e.v.; Mon. BW B4 (Van Dijck), en  Mellema-Kranenburg, GS Vermogensrecht, art. 3:45 BW e.v. In deze literatuur wordt meestal slechts zijdelings aandacht besteed aan de bijzonderheden van de faillissementspauliana.
Zie voor een overzicht van literatuur over de regeling van de faillissementspauliana De Weijs, GS Faillissementswet, art. 42, aant. A (A7) en aant. 1. Van de wat oudere literatuur vermeld ik: Winter, diss. (1992), p. 231 e.v.; Hoff (1995), besproken door Van Koppen, TvI 1995, p. 144; Praktijkboek Curatoren (Willems, bewerkt door Husken), Katern A.8.a; Van Hees (1997); Ophof, in: Sanering en herstructurering, Hfdst. 7-95 e.v.; Van Koppen, diss. (1998); INSOLAD Jaarboek 1998, besproken door Israel, S&V 2000, p. 18 e.v.; Bakkerus, diss. (2000), p. 166 e.v.; Faber, diss. (2005), nr. 292 e.v.; Bartels en Van Nielen, NTBR 2006-5, p. 181 e.v.; Van Eeghen, diss. (2006); Van Dijck, diss. (2006). Voor meer recente literatuur, zie De Weijs, diss. (2010), besproken door Van Koppen, MvV 2011, p. 3 e.v. (zie ook De Weijs, WPNR 6864 (2010)); Van der Weijden, diss. (2012); Vriesendorp (2013), nr. 213 e.v. Zie met betrekking tot de wijzigingen in de wettelijke regeling van de (faillissements)pauliana van vóór 1992 Croes, KwNBW 1984, p. 81 e.v.; Lhoëst-Verhagen, KwNBW 1985, p. 118 e.v., en (mede in verband met inwerkingtreding derde anti-misbruikwet op 1 januari 1987) Van Koppen, in: Iusta causa (1992), p. 51 e.v.
Volgens Santen, ‘De Pauliana en de notaris’, in: Te PAS (Stein-bundel; 1992), p. 125 e.v., zal een notaris alleen ‘in extreme gevallen’ zijn diensten moeten weigeren ten opzichte van een transactie die mogelijk paulianeus is. In het licht van de huidige opvattingen omtrent de zorgplicht van de notaris is deze opvatting niet vol te houden, zie bijvoorbeeld Hof Amsterdam 20 juli 2006, LJN AY4980. Zie ook Wibier en Van Rijckevorsel-Teeuwen, WPNR 6922 (2012).
Voor een Engelstalig overzicht omtrent de faillissementspauliana: Vriesendorp en Van Koppen, ‘Transactional Avoidance in the Netherlands’, in: International Insolvency Review, Vol. 9:47-64 (2000); vergelijk Van Koppen, verslag Insol Academics Group, oktober 1999, TvI 1999, p. 92 e.v. Voor de regeling van de grensoverschrijdende pauliana in Europa, in het bijzonder art. 4 jo. art. 163 EU Insolventieverordening, zie Wessels, International Insolvency Law 2017/10716 e.v.
Erfrecht. Art. 42-47 kunnen van toepassing zijn bij de vereffening van een nalatenschap, zie uitvoerig Biemans, WPNR 7136 (2017).
Europese rechtsvergelijking. In alle EU-landen is het onderwerp verhaalsaansprakelijkheid voorwerp van een regeling. Voor dragende beginselen, zie het onder leiding van prof. Reinhard Bork (Hamburg) tot stand gebrachte ‘Report on Transactions Avoidance laws: Clash of Principles: Equal Treatment of Creditors vs. Protection of Trust’, CERIL Report 2017-1 (; Wessels/Madaus (2017), Chapter 6 (‘Avoidance transactions in out-of-court workouts and pre-insolvency procedure and possible safe harbours’); Hendrix (2019).

3022 Andere bepalingen met pauliana-trekken. Het ongedaan maken van bedrieglijke handelingen respectievelijk handelingen die schuldeisers benadelen kent naast de (faillissements)pauliana verscheidene uitingsvormen in andere bepalingen. Zie Mellema-Kranenburg, GS Vermogensrecht, art. 3:45 BW, aant. 2 en aant. 30. Vergelijk bijvoorbeeld art. 4:205 BW, dat bepaalt dat de schuldeiser van een erfgenaam die de nalatenschap heeft verworpen en hierdoor klaarblijkelijk is benadeeld de rechtbank kan verzoeken dat de nalatenschap mede in het belang van de schuldeisers van degene die heeft verworpen wordt vereffend. Vergelijk Kolkman 20126 (T&C Erfrecht civiel en fiscaal), art. 4:205 BW. Bij het verwerpen van een nalatenschap gold tot 1 januari 2003 art. 4:1107 BW (oud), dat verder reikte dan art. 42, aangezien het vereiste van bewuste benadeling niet werd gesteld, zie HR 17 februari 1944, NJ 1944/254. Zie nader Asser/Perrick 4* 2017/460 e.v., en Wessels Insolventierecht I 2018/1162 e.v. Een schuldeiser respectievelijk de curator (ex art. 23 en art. 25 lid 1, zie Wessels Insolventierecht II 2019/2014) kan in een voorkomend geval beroep doen op art. 3:193 BW (verzet tegen benadelende verdeling van een gemeenschap), art. 3:264 BW, art. 453a Rv, art. 474e Rv, art. 475b Rv en art. 505 Rv. Met een verwijzing naar art. 453a Rv, zie Rb. Den Haag 29 januari 2014, ECLI:NL:RBDHA:2014:1019. Voor een beroep op art. 505 Rv, zie Hof Amsterdam 25 september 2018, ECLI:NL:GHAMS:2018:3501; JOR 2019/20, nt. Loesberg.
Procespauliana. Art. 31 van de wet kent een eigen rechtsmiddel tegen benadeling. Indien een geding door of tegen de curator met een schuldeiser wordt voortgezet, kan door de curator, maar óók door die schuldeiser, de nietigheid worden ingeroepen van handelingen die door de gefailleerde schuldenaar vóór zijn faillietverklaring in het geding zijn verricht, indien bewezen wordt dat hij door die handelingen de schuldeisers ‘desbewust’ heeft benadeeld en dat dit aan zijn tegenpartij bekend was. Zie Wessels Insolventierecht II 2019/2437 e.v.
Beslagpauliana. Art. 737 Rv strekt ertoe de schuldeiser die met succes de pauliana inroept een mogelijkheid van verhaal te bieden op hetgeen daardoor weer in het vermogen van de schuldenaar terugkeert. De schuldeiser kan het beslag leggen ter verzekering van zijn aanspraak. Deze zogenoemde beslagpauliana heeft geen bijzondere betekenis met betrekking tot faillissement anders dan dat het beslag met de faillietverklaring ex art. 33 vervalt. Indien de rechter het beroep van de curator op de faillissementspauliana aanvaardt, gaat dit beslag over in het faillissementsbeslag. Voor een toepassing: Rb. Middelburg (vzr.) 13 oktober 2004, NJF 2004/583. Zie nader Winters, WPNR 6160 (1994); Jongbloed en Van den Heuvel 20162 (T&C Rv), ad art. 737.
Bestuurderspauliana. In art. 2:138 lid 9 BW en art. 2:248 lid 9 BW is de zogenoemde bestuurderspauliana neergelegd. Het is een actio pauliana met verlicht bewijs. Indien bedoelde bestuurder ex art. 2:138/248 BW aansprakelijk is, maar niet tot betaling in staat is, is de curator bevoegd de door deze bestuurder onverplicht verrichte rechtshandelingen ‘waardoor de mogelijkheid tot verhaal op hem is verminderd’ te vernietigen; op hem rust een lichtere bewijspositie dan die welke uit art. 3:45 BW voortvloeit. Zie voor kritiek Van Koppen, WPNR 6009 (1991). Zie nader par. 3351 e.v. Voor toepassingen: Hof Arnhem 4 oktober 2011, LJN BT6570; JOR 2012/59; Hof ’s-Hertogenbosch 26 maart 2013, LJN BZ5667.
Mini-pauliana. Zie voor de vordering van de curator ter verkrijging van een redelijke vergoeding ten behoeve van de boedel voor door de gefailleerde verricht werk (art. 479a Rv). Vergelijk HR 8 november 1963, NJ 1964/144; Wessels Insolventierecht II 2019/2132; Gieske 20162 (T&C Burgerlijke RechtsvorderingRv), ad art. 479a.

3322a. 2019: fiscale begunstigings-pauliana. In de wet Overige Fiscale Maatregelen 2019 (uitvloeisel van Kamerstukken 35 027) is met ingang van 1 januari 2019 onder meer de Invorderingswet 1990 gewijzigd. Daarin zijn thans vier (aanvullende) invorderingsmaatregelen voor de Ontvanger opgenomen die primair zijn bedoeld om gezamenlijk een belangrijke bijdrage te leveren, zowel repressief als preventief, aan het aanpakken van zogenoemde verhaalsconstructies. Zie V-N 2019/1.26. Een ervan is de in art. 33a Inv. 1990 geïntroduceerde regeling tot aansprakelijkheid van ‘begunstigden’.  Een begunstigde is een persoon ‘… die rechtens dan wel in feite direct of indirect voordeel heeft gehad van een onverplichte handeling …’ (waaronder begrepen een samenstel van handelingen waarvan er ten minste een onverplicht is verricht) waardoor de Belastingdienst is benadeeld in zijn verhaalsmogelijkheden. De aansprakelijkheid strekt zich niet verder uit dan tot het bedrag van de begunstiging. De begunstigde is aansprakelijk indien is voldaan aan drie (cumulatieve) vereisten: (i) de handeling die leidt tot begunstiging is onverplicht verricht, (ii) de Ontvanger is door die handeling benadeeld in zijn verhaalsmogelijkheden, en (iii) de belastingschuldige en de begunstigde wisten of behoorden te weten dat van het verrichten van de handeling benadeling van de Ontvanger het gevolg zou zijn (het vereiste van wetenschap van benadeling). Ik verwijs naar de wettelijke regeling en haar toelichting, opgenomen in V-N 2018/52.7. De regeling heeft terugwerkende kracht tot en met 18 september 2018, 15.15 uur.

2019-02-doc8 Principles of Corporate Insolvency Law, 5th ed.

Since 1990, the most classic publication to understand English corporate insolvency law is the book of Roy Goode. In autumn of 2018 it has been published in its fifth edition, edited by Kristin van Zwieten. On the continent, she will be most known for the 2016 book with an extensive commentary on the EU Insolvency Regulation (Recast), edited together with German professor Reinhard Bork. See In the early 90s I read the first edition of the book, published a few years after the coming into being of the Insolvency Act. Most interesting, and innovative for what the Dutch legal culture had to offer at that time, I found the search for philosophical foundations of corporate insolvency law, and most remarkable its strong emphasis on the treatment of credit and its relationship with legislation re corporates structures. I think it was with some luck that in practice I got generally acquainted with the English corporate insolvency system by working together with some pragmatic and clever experienced practitioners from one of the Big 4 accountancy firms, in the 90s dealing with the collapse of Canadian property developer (in Canary Warf) Olympia & York and (on a global scale) the failure of Barings bank (… and the rest is history). I admired the coherent insolvency system (with some cross-border flaws) and was impressed by strong and practice oriented judges as well as the professionality of the IPs, being regulated by (now) five recognised professional bodies. Also – quite diiferent from the Dutch system still existing – is the well considered, but in my eyes still pragmatic approach taken to the institutional setting in organising the ‘market’ of restructuring and insolvency, the role of the legislature, two separate Committees advising and discussing insolvency issues and ethical matters. In the 5th edition some paragraphs are devoted to this theme. On the continent, English developments in corporare restructuring and insolvency are followed with much interest (e.g. regarding schemes of arrangement, in cases like Apcoa), and also with what we see as major cases (the anti-deprivation rule in Belmont Park, the Nortel or the Waterfall cases). The fifth edition continues to provide a clear and comprehensive treatment of the core themes of English corporate insolvency law, including the query of what assets are available for distribution on insolvency, transactions vulnerable to being set aside, and the rules regarding improper trading and the duties and liabilities of directors. The core features of liquidation, administration (and administrative receivership), schemes of arrangement and company voluntary arrangements, as well as a ‘workout’ are identified and explained with reference to court cases and underlying policy. Evidently, the new edition has been updated throughout.

The first principled-based chapter also contains the growth of legislative surroundings reflecting a much broader range of legislation (e.g. regarding financial services and financial institutions) as well as structural reforms to the Insolvency Act, including the Enterprise Act of 2000, the Small Business and Enterprise Act of 2015, and parts with a European dimension (BRRD) and the strong English international insolvency law component, most notable since 2006 the adoption of its version of the UNCITRAL Model Law. In this fifth edition, both the more principled treatment of corporate insolvency law, as well as the last two chapters (on European and international insolvency law, in all some 160 pages), however, I regard as rather flat, in that it hardly reflect European or global tendencies and principles, such as the ones identified by Look Chan  Ho, Cross-Border Insolvency: Principles and Practice, 2016 (see and the very much principles based approach of Reinhard Bork, Principles of Cross-Border Insolvency Law, 2017 (see With regret I note the rather timid treatment of the EU Insolvency Regulation (Recast) as well, still very much explained with cases and concept of the former Regulation (not inaccurate, but reading as not so modern history), nearly fully disconnected from the large volume of texts that have been published by continental authors (writing in English). In the appendices one still finds the Virgós-Schmit Report on the failed Convention on Insolvency Proceedings of over 20 year ago. We are two sets of regulations further down the road and for a younger generation of practitioners and students this Report (worth as it certainly was), explaining 55 Articles of the Convention, which was never approved, with several provisions on the role of the Court of Justice of the European Communities (as it was called then), who were already obsolete already in 2000, must be a maze.  
What is important for day to day practice overall is that the legal regimes for handling insolvency of a company are set out in quite some detail and with clarity. In the book English (and continental) practitioners find a reliable companion.  

Kristin van Zwieten (ed.), Goode on Principles of Corporate Insolvency Law, Sweet & Maxwell 2018. ISBN 978 0 414 03448 8

Additional information, see

Note: this book I received free of charge from the publisher with the request to announce it or to review it on my blog at